Osmanlı'nın Arnavut İdarecilerinden Pertev Mehmed Paşa ve Eserleri » Boşnak Medya
SON DAKİKA

Osmanlı’nın Arnavut İdarecilerinden Pertev Mehmed Paşa ve Eserleri

Bu haber 13 Ocak 2018 - 12:32 'de eklendi ve 127 views kez görüntülendi.
 
 
Vefa’da Büyük Ve Küçük Koğacılar Hamamı Ve Pertev Paşa Sarayı’nın Duvar Kalıntıları..
 

Zeynep Işıl Hamziç  Boşnak Medya

Osmanlı Devletinde Arnavut İdareciler: Pertev Mehmed Paşa, Eserleri/Hayrâtı Ve Eyüp’teki Türbesi
 
Pertev Mehmed Paşa Sarayı, Cemal Yener Tosyalı caddesi ile, Kâtip Çelebi caddesinin birleştiği yerde Mimar Ağa cam’inin arka tarafında bulunmaktaydı.Pertev Mehmed Paşa’nın Sarayı ve Konağı adıyla anılan  bu civarda büyük bir konağı/sarayı Yanında da Kervansarayı varmış. .(Mehmed Ziyâ, 1336-1928: 2/53).. Saray-Kervansarây Mimar Sinan yapısı olup, Sâ’î Çelebî’nin Tezkiretu’l-Ebniye kitabında yer almaktadır:
 
Burada Vefa’daki Saray/Konak dışında Pertev Paşa’nın Dersaâdet dışında yine Mimar Sinan yapısı bir sarayının daha bulunduğuna işaret etmektedir.
 
Saray/Konak 992 tarihinde o sırada sadrazam olam Özdemiroğlu Osman Paşa’nın da konağı olmuştur. (Selânîkî, Târîh, 1281:178-179; 1999:145-146) Hatta bu saray, H. 1000 tarihinde İstanbul’a gönderilip, bir zaman sonra vebadan vefat eden Safevi şehzadesi Haydar Mirza’ya tahsis edilmiş:
 
“ Ve mahall-i süknası Vefâ meydânına nâzır olan Pertev Paşa’nın sarâyı bisât-ı fâhire ile döşenüp ve ta’âmiyesi rûz-merre kilâr-ı âmireden ve masârıf-ı mu’ayyenesi hazîne-i pâdişâhîden verilüp…”. Haydar Mirza, 1004 Tarihinde İstanbul’da vebadan vefat etmiş olup, Eyüp Sultan civarında defnedilip üzerine türbe yapılmış. Sonraları, safeviler bunu kabullenmeyerek gizliden mezarını açıp cenazesini diyâr-ı Acem’e kaçırıp, Erdebil’de yeniden defnetmişler. (Peçevî, Ibid; Haskan, 1996:175)
 
Evliya Çelebî de Seyahatnâme’de Sarayı: “ Sarây-ı Pertev Paşa Be Meydân-ı Vefâ“ diye Mimar Sinan eserleri meyanında zikreder.. Aynı şekilde kervansarayı da zikreder:  (Evliyâ Çelebî, Seyahatnâme, Topkapı Sarayı Bağdat Köşkü Nüshası,304:1/95a)
 
Sarayın yanında bulunan kervansaray ise bir ara İran/Safevî elçilerinin misafirhanesi olmuştur. 1005 Rebi’ülevvelinin sonlarında Safevi hükümdarı Şah Abbas’ın elçisi Erdebil hânı Zülfikar Hân İstanbul’a gönderilir ve Pertev Paşa’nın kervansarayında ikamet ettirilir.
 
Bu şekilde 17. yüzyılda var olduğu anlaşılan Saray ve Kervansaray, 20. yüzyıla ulaşmamıştır.
Arnavut asıllı olup Enderun’dan yetişen Pertev Paşa, rikâbdâr ağa, Kapıcıbaşı ve yeniçeri ağası olmuştur. Daha sonra Rumeli beylerbeyliği, 962’de dördüncü vezir, 968’de üncü vezir, 972 tarihinde vezîr-i sânî (ikinci vezir) olmuştur. Önce Kıbrıs sonra İnebahtı seferlerinde donanmaya serdar-ı ekrem olmuştur. İnebahtı seferine Kapudân-ı Derya Müezzinzâde Ali Paşa ile birlikte çıkmıştır.Ali Paşa ile ilgili Sicill-i Osmânî’de şu kayıt yer almaktadır.
 
“Ali Paşa-Müezzinzade-: Enderûn-ı Hümâyundan çıkarak mîralem ve sonra Yeniçeri ağası oldu. 975 (1567/8) de kapdan-ı derya oldu. 979 (1571/72) da Pertev Paşa serdarlığıyla Donanma-yı Hümâyunla Çeşmeönünde bulunarak şehit olmuştur. Kendi görüşüne tabi olup denizciliği bilmediğinden hayli yetişmiş Tersane ümerâsının, birlikte şehâdetlerine sebep olmuştur. 
 
Bu bozgun esnasında Pertev Mehmed Paşa da denize düşüp, Hasanpaşazâde Mahmud Bey tarafından kurtarılmış.Pertev Mehmed Paşa, ertesi sene 980 tarihinde vefat etmiş olup Eyüp Sultan Külliyesinin Doğu çıkışında Ayas Paşa türbesinin karşısında önceden Mimar Sinân’a inşa ettirdiği türbesine defn edilmiştir.Türbenin tâk-ı dergâhındaki kitâbe şudur:
 
Yapdı evvel türbesîni eyledi âhir sefer
Pertev-i nûr-ı hüda pâşâ-yı Firdevs-âşiyân
Küllu Şey’in Hâlikun sırrından aldı çün haber
Terk idüp Dünyâ evini cân gibi oldı revân
‘İyş u nûş iden fenâ bezminde kıldı ‘âkibet
Câm-ı mevti sâki-yi devrân elinden nûş-i cân
Ah kim dest-i ecelden kimse hiç kurtulmadı
Ger emîr-i tâcdâr vü ger vezîr-i kâmrân
Kıldı yevmu’l-erba’âda rihlet-i dâru’l-bekâ
Gurre-i mâh-ı cumâziye’l-âhir olmuşdı ‘iyân
Ruhiyçün Fâtiha okun Nihâdî okıyup
Didi târîh ide Hakk rahmet ola me’va cinân 
Kitâbeye göre Pertev Paşa, tam olarak 1 Cemâziyelâhir 980 tarihinde bir Çarşamba günü
(9 Ekim 1572 Çarşamba) vefat etmiştir.
 
 
Büyük Ve Küçük Koğacılar Hamamı:
 
“İstanbul Ve Boğaziçi” kitabının müellifi M. Ziyâ’ya göre, bu hamam burada yer alan Kanuni dönemi vezirlerinden Pertev Paşanın konağının haremlik hamamı imiş. Küçük Koğacılar hamamı da selâmlık hamamı imiş. (Mehmed Ziyâ, 1332-1928:2/53)
Evliya Çelebî Seyahatnâmesi’nde de Hamamlar listesinde “Pertev Paşa Hamâmı” (Evliyâ Çelebî, Seyahatnâme, TSK, Bağdat Köşkü, 304:1/97a) şeklinde yer almıştır.
Cemal Yener Tosyalı caddesi ile Kâtip Çelebî caddelerinin kesiştiği noktaya yakın yerde olan bu hamam yukarıda M. Ziyâ Bey’den alıntıladığımız gibi 1923 yılında yol genişletme bahanesi ile yıkılmış ve tarihe karışmıştır. 
Selamlık Hamamı olarak belirtilen Küçük Koğacılar Hamamı ise Gazanfer Ağa medresesi karşısında şimdiki Hıfzussıha binasının sol tarafında Himmet sokağı ile, Atatürk bulvarının birleştiği yerde imiş.. Bu hamam da 1923’teki yol genişletmesi sırasında yıkılmış, yol planı değişikliği üzerine içeride kalmasına rağmen yıkımdan kurtulamamıştır.
Pertev Paşa’nın İzmit’te Mimar Sinan yapısı olan, Cami, İmaret, Medrese, Sıbyan Mektebi, Hamam, Sebil ve Çeşmeden ibaret bir külliyesi de vardır. İmâret ve medrese günümüze ulaşmamış olup, hamamının kalıntıları mevcuttur. Sıbyan Mektebi ise restorasyonlarda tümüyle şekil değiştirerek günümüze gelebilmiştir. İzmit merkezde bir menzil camii olan bu camiye “Yeni Cum’a” Camiide denmektedir. Pertev Paşa’nın vefatından sonra vasiyeti gereği kethüdası Sinan Ağa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan Cami-Külliye 987/1579 yılında tamamlanmıştır..
 
Pertev Mehmed Paşa’nın Eyüp’te Arnavut Ayas Paşa Türbesi Karşısında Yer Alan Türbesi.
 
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesinde Pertev Paşa Ve Kervansarayından Söz Eden Bölümler…
İzmit Pertev Paşa Camiinin (Yeni Cum’a Camii) Eski Bir Fotoğrafı. Sultan II. Abdülhamid Han Albümü.
İzmit Pertev Paşa Cami (Yeni Cum’a Camii)’nin günümüzdeki hali.
 
 
 
Ali Saim Ülgen Çizimleri:
 
Kaynak: Müfid Yüksel -Arnavut Dayanışma Platformu Sayfa Grubu
 
 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok