Gemlik'in Tek Pomak Köyünü Tanıyalım » Boşnak Medya
SON DAKİKA

Gemlik’in Tek Pomak Köyünü Tanıyalım

Bu haber 21 Aralık 2018 - 10:01 'de eklendi ve 69 views kez görüntülendi.

.

.

Şahinyurdu, Bursa ilinin Gemlik ilçesine bağlı bir köydür.

Köyün tarihten gelen kılık kıyafeti değişmemiş tamamen özünü korumaktadır. Tarihi çınar ağacının bulunduğu yemyeşil bir ortamda kutlanan bayram şenlikleri apayrı bir güzellik sergilemektedir. Köy halkı tamamen Pomak olup sade bir yaşam sürer. Her ne kadar şehirleşme olsa da köyün insanı birbirinin elini bırakmamıştır.

Şahinyurdu köyü (diger adıyla yukarı benli köyü) 1924 yılında kurulmutur.Bursa iline 43 km, Gemlik ilçesine 13 km uzaklıktadır.

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007600
2000508
1997495

BİR BAŞKA OLUR POMAKLARIN HIDRELLEZİ

Bu hafta Gemlik yakınlarındaki iki eski Ermeni köyünü; Cihatlı ve Şahinyurdu köylerini gezeceğiz. Ermenilerden kalan kalıntıların izini sürerken, Anadolu’nun zengin kültürünün renklerinden Pomaklarla karşılaşacağız.

Cihatlı ve Şahinyurdu köyleri çoğunluğunu Rumların oluşturduğu Gemlik’in Ermeni köyleriydi. Komşu kaza Orhangazi’de ise çok sayıda Ermeni yaşıyordu. 1914 Osmanlı Nüfus Sayımı’na göre 22726 Ermeni’nin yaşadığı Orhangazi kazasında Ortaköy, Gürle, Sölöz, Sugören, Yeniköy ve Keramet gibi büyük Ermeni köyleri vardı.

Ermenilerin Cihatlı ve Şahinyurdu köylerine 17.yüzyıl içinde Kemaliye (Eğin) civarından gelerek yerleştiği kabul edilir. Köylerin geçmişinin daha da eskilere dayandığını sanıyorum. Şahinyurdu köyünün içinde gördüğüm bir Roma steli ve köylülerden çevrede kalıntılar olduğunu söylemesi bu tezimi destekliyor. Geçtiğimiz yüzyılın başında toplam 7000 Ermeni’nin yaşadığı bu köyler 1915’lerden sonra terk edilmiş ve yerlerine mübadiller yerleştirilmiş.

Bursa-İstanbul karayolu üzerinden ayrılan asfalt bir yol önce Cihatlı’ya, sonra da Şahinyurdu’na ulaşıyor. Anayola 2 km uzaklıktaki Cihatlı köyü eskiden Aşağı Benli olarak adlandırılıyordu. Şimdi mübadillerin yaşadığı köyde evleri saymazsak Ermenilerden kalma fazla bir şey yok. Köyün meydanındaki Meryem Ana Kilisesi çoktan yıkılmış. Köylülere sorduğunuzda birkaç evi Ermeni’den kalma diye gösteriyorlar. Köylüler aslında daha zengin olan Yukarı Benli’lerin burayı yazlık olarak kullandıklarını anlatıyor.

Zeytincilikle uğraştıkları için Cihatlılar nisbeten zenginler ve eski evlerini yıkıp betondan evler yapmışlar. Çepeçevre zeytinliklerin kuşattığı Cihatlı köyünün manzarası olağanüstü, Gemlik Körfezi”nin en güzel göründüğü noktalardan biri. Bu köyden çıkıp Samanlı Dağı”nın kuytu bir yamacına kurulmuş Şahinyurdu’na doğru yol alıyoruz. Yükseklere doğru çıktıkça zeytinliklerin yerini makiler alıyor. Oldukça virajlı yolu tırmanıp Şahinyurdu’na ulaşıyoruz.

GEMLİK’İN TEK POMAK KÖYÜ

Şahinyurdu’nda Anadolu’nun zengin kültürünün bir başka rengi olan Pomaklar yaşıyor. Pomaklar aslında anavatanları Batı Trakya ve Makedonya olan bir halk. Osmanlılar Balkanlara geldiğinde Müslümanlaşan Slavlara yardımcı anlamına gelen Pomak adı verilmiş. 93 Harbi olarak da bilinen Osmanlı-Rus savaşları sırasında Anadolu’ya göç etmeye başlamışlar. Şimdi Türkiye’de yaklaşık 300.000 Pomağın yaşadığı sanılıyor.

Şahinyurdu ise Gemlik civarındaki tek Pomak köyü. Eskiden Yukarı Benli olarak adlandırılan Şahinyurdu’nun Ermenilerin zamanında köyün 900 hane olduğu söyleniyor. Ermeniler yoğun bir şekilde ipekböceği yetiştirirmiş burada, o sebeple nüfusu fazlaymış. Şimdi ipekböceği iyi gelir getirmiyor, köyün arazisi de dağlık olduğu için çoğu göç etmiş ve köyde 130 hane kalmış. Bir o kadarı da Gemlik’te yaşıyormuş. Dışarıdan gelenlere mülk satmadıkları için köyde yabancı yaşamıyor. Birkaç hane de Yörük yaşıyormuş burada. Samanlı Dağları”nın yüksek kesimlerinde hâlâ göçebe Yörükler yaşıyor.

Köyde yaşayanların neredeyse tamamı Pomak ve aralarında Pomakça konuşmayı sürdürüyorlar. Slav kökenli bir dil olduğu bilinen Pomakça, Bulgarca’nın bir ağzı olarak kabul ediliyor.

Şahinyurdu Pomakları mübadele yıllarında Batı Trakya’nın Drama kentinden gelmişler. Birkaç aile de Bulgaristan’dan gelerek buraya yerleşmiş. Ataları Drama yakınlarında Şahinyurdu’na çok benzeyen dağlık bir yörede yaşıyor, hayvancılıkla geçimlerini kazanıyorlarmış. O yüzden bu dağlık köye yerleşmişler. Köy etrafında çok sayıda keçi ağılı var. Tıpkı ataları gibi keçi yetiştirmeyi sürdürüyorlar, köye giden yol defalarca keçilerce kesiliyor.

POMAKLARDA HIDRELLEZ COŞKUSU

Samanlı Dağları’nın üstündeki köy, bölgeye hâkim bir noktada kurulmuş. Diğer köylerden nisbeten uzak olduğu için izole bir yaşam sürdürmeyi başarmışlar. Bu sayede dillerini, gelenek ve göreneklerini koruyabilmişler.

Hıdrellez, Şahinyurdu’nda da büyük bir coşkuyla kutlanıyor. Genç kızlar hıdrellezden bir gün önce köydeki tüm pınarları dolaşıp su topluyorlar. Sonra topladıkları suları bir kovanın içine boşaltıp, bir gül ağacının altına koyuyorlar. Her kız kendi dileğini yazıp kovanın içine atıyor. 6 Mayıs sabahı kovanın içindeki dilekler rastgele çekiliyor ve herkes birbirinin dileğini okuyup paylaşıyor.

Şahinyurdu’nda Ermenilerden kalma birçok kalıntı var. Ermenilerden kalma çok sayıda ev hâlâ kullanılıyor. Köyün meydanındaki Ermeni hamamı ise terk edilmiş ve çöplüğe dönmüş. Bir ara yıkmaya kalkmışlar ama Allahtan tarihi eser diye izin vermemişler. Oysa küçük bir restorasyonla tekrar kullanılabilir.

Köyün diğer ucundaki Surp Hagop Mıntzpına Kilisesi ise yıkılmış ve artık tanınmayacak duruma gelmiş. Yıllar önce Bursa’nın yerel bir gazetesinde kilisenin korumaya alındığını okumuştum, korunmaya alınmasa ne olacaktı acaba merak ediyorum. Bir iki duvarı dışında herhangi bir yazıtı yada süslemesi de kalmayan kilisenin içine çeşitli tarım aletleri konulmuş. Kilisenin yanıbaşında büyük bir çınar ağacı ve onun altında da gürül gürül akan bir pınar var. Köy su zengini adeta; herkes susuzluktan kırılırken burada çok sayıda pınar boşa akıyor.

Burada dikkatimi çeken bir başka şeyde etrafta dolaşan cins av köpekleriydi. Köylüler bu köpeklerle domuz avına çıkıyorlarmış.

Köyde birkaç kahve ve bakkal var, kasabın yaptığı sucuklarında çok lezzetli olduğu söyleniyor, ancak şimdilik yemek yenecek bir tesis yok.

Köyün üstündeki Şahintepe’de bir Amerikan radar üssü vardı, bölgenin en büyük tesisi olduğu söylenen üs geçtiğimiz yıllarda terk edildi.

Nasıl gidilir?

Bursa-İstanbul karayolu üzerindeki Gemlik Aykent İlköğretim Okulunun bulunduğu noktadan ayrılan bir asfalt yol 2 km sonra Cihatlı köyüne ulaşıyor. Aynı yoldan 7 km daha devam edildiğinde Şahinyurdu köyüne varılıyor. Gemlik’ten Cihatlı ve Şahinyurdu’na minibüsler çalışıyor.

Kaynak: Pomaknews.com ERSOY SOYDAN

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
error: İçerik Koruma Devrede!