Bosna'nın Osmanlı'ya Geçişinde Bogomilliğin Etkisi » Boşnak Medya
SON DAKİKA

Bosna’nın Osmanlı’ya Geçişinde Bogomilliğin Etkisi

Bu haber 14 Kasım 2014 - 13:42 'de eklendi ve 49 views kez görüntülendi.

BOŞNAKLARIN OSMANLI’YA TABİİYETİNDE BOGOMİLLİĞİN ETKİSİ

 

Bosna’nın Osmanlı hâkimiyetine geçişinde Bogomilliğin etkisi biri dolaylı olmakla birlikte iki şekilde yaşanmıştır. Buna göre ilk olarak Bogomilliğin daha önce de ifade ettiğimiz şekli ile Hıristiyanlığın temel ritüel  ve sembollerini reddetmesi ve hatta sapkın bir mezhep olarak tanımlanması onları Katoliklik ve Ortodoks arasında bırakmış, her iki taraf için bir düşman  durumuna düşürmüştür. Papalar, bulundukları mevkiin kendilerine sağladığı sınırsız güç ve yetkileri insafsızca kullanarak Bogomil mezhebine bağlı Hıristiyan halkı şiddet yolu ile Katolik mezhebine sokmak ve papalığın  nüfuzunu genişletmek istiyorlardı

images

 

 

 

 

 

 

 

 

I. Haçlı seferi’nde itibaren Katolik alemi tarafından tam bir temizlik politikasının figürü haline gelen Bogomiller, ileriki  dönemlerde bir anlamda sığınak olarak gördükleri Bizans’ta da buna muadil bir muamele ile karşı karşıya kalınca Balkanların göbeğinde tam manası ile
yalnızlığa mahkum olmuşlardır

OSMANLI’NIN BALKANLARA GELMESİ

Osmanlı birliklerinin Balkanlardaki ilerleyişi ile birlikte Bogomiller  birçok noktada kendileri gibi düşünen bir toplulukla karşı karşıya kalmış,  kendilerine diğer bölgedaşlarına da olduğu gibi tam manası ile bir özgürlük  evreni sunan bu devlete tabi olmayı bir kurtuluş olarak addetmişlerdir. Bu  manada Osmanlı fetihlerinin, bilhassa Bosna’da birlik ve tesanüd arayan  Bogomillerin kurtarıcıları kabul ettikleri Osmanlı birliklerine kolayca teslim  olmalarıyla, beklenenden çok daha rahat ve geniş katılımlı olarak  gerçekleşmesini sağlamıştır

indir (1)

Bu tezin savunucularından en önde geleni olan  Stavrianos’a göre Osmanlı’nın yerini Bulgar ya da Sırp devletleri de alabilirdi  ama iç mücadeleler ve birbirleri ile olan ilişkileri aynı dine mensup olmalarına
rağmen o kadar kötü idi ki, Katoliklik ve Ortodoksi arasında ezilen Bogomiller  kısa zaman zarfında Osmanlı’ya meyletmişler ve onları kurtarıcıları (deliverers) olarak karşılamışlardır.  Bazı araştırmacılar son Bosna kralı Stephan  Tomaseviç’in Türklere karşı son bir hamle yaparak Papa’dan yardım istediğini  ancak bu yardımın hiçbir zaman gelmediğini nakleder Bu bilgi dahi  Bogomilliğin, Bogomiller için taşınması oldukça zor bir nitelik olduğunu  gösterir ki, bu nitelik onları Avrupa’da yalnız ve bir kurtarıcıya muhtaç bir  topluluk haline getirmiştir.

Bogomil mezhebi özellikle köylü kesim arasında ilgi görmüştür.Burada feaodal beylerin baskıcı politikası etkili olmuştur.Buradan hareketle Osmanlı idaresinin Balkanlara yerleşmesi ile  birlikte bilhassa Bosna’ya özel olarak geliştirdiği eski mülkiyet haklarının  korunması uygulaması ile bir anlamda onların gönlünü fethetmiş oluyordu

indir

İSLAMİYET İLE BOGOMİLLİĞİN ORTAK YÖNLERİ 

Bogomilliğin, Bosna’nın Osmanlı eline geçişine geçişini kolaylaştıran
diğer bir özelliği de İslam ile olan paralel noktalarıdır.  Katolik ve Ortodoks kiliselerin ve Bogomillere karşı şiddet dolu  davranışları bir taraftan, Bogomil anlayışındaki tek tanrı anlayışı, kilise  hiyerarşisine karşı tavrı ve Bogomil anlayışı içerisindeki birçok kuralın İslâm
dinininkilerle benzerlik arz etmesi, Bosna’da yaşayan ahalinin İslâm dinini  kabul etmelerine büyük ölçüde katkı sağlamıştır. Aynı zamanda Osmanlıların  Balkanlar’a girmesinden önce birçok yerde değişik tarikatlara mensup  dervişlerin yerleştikleri bir gerçektir. Bogomil hareketi ise mistisizmin ağır  bastığı bir anlayıştır. Böylece tasavvufî İslâm anlayışıyla Balkanlar’a ve  özellikle Bosna’ya giren ve tenha yerlerde zaviyeler kuran dervişlerin etrafında  yerli halk toplanmaya başlamış ve onlara karşı ilgi duyup sevgi göstermiştir
.
Bu durumun Bogomil Bosnalıların önce Osmanlı hâkimiyetine geçmesi ve  akabinde de toplu halde Müslüman olmasına yaptığı katkı göz ardı
edilmemelidir.

 

BALKANLARA DAHA ÖNCE GELEN MÜSLÜMAN DERVİŞLERİN ETKİSİ

Prof.Emecen, yakın zamanda yayınlanan çalışmasında Osmanlıların Bosna’ya  ulaştıklarında sadece Bogomiller değil Sırp Ortodoks kilisesine de hoşgörü ile  yaklaştığını ifade ederken, Handziç’ten yaptığı alıntıda Bogomillerin dini  yakınlık dolayısıyla İslam’a geçtiklerini belirtir. Bunun yanında ilgi bölümün devamında da eski feodal beylerin katı tahakkümlerinin Bogomilleri İslam’a  yaklaştırdığını ekler. Ahmet Yaşar Ocak bu tezi daha evvel kaleme aldığı çalışmasında geliştirerek, Bogomillerin her daim Ortodoks Bizansın  faaliyetlerine soğuk olduğunu ve bilhassa Sarı Saltuk’tan çok uzun zaman evvel  buraya gelen İsmaililerin ve diğer Müslüman grupların onları etkilediğini ifade  eder.Görüleceği üzere öncelikle tarihsel süreçte Ortaçağların dinamikleri olana  toprak ve dinin hayat üzerindeki belirleyiciliği noktasında Bogomil olan ve  topraklarında pek de iyi şartlarda yaşamayan Boşnaklar Osmanlı idaresine  geçişte çok da sıkıntı yaşamamışlardır. Bogomilliğin gerek kendi içyapısında  kaynaklanan Katolizm ile çatışan İslam ile uyuşan yönleri şüphesiz Boşnak  yerlileri ile yeni gelen Osmanlılar arasında bir iletişim kanalının kurulmasında
önemli olmuştur. Toprak konusunda Osmanlıların sağladığı haklar da buna  eklenince şüphesiz Bosna’da Osmanlı idaresinin yerleşmesi söz konusu  olmuştur.

 

Burada ifadesi gerek bir husus ise Bosna’daki Osmanlı öncesi
travmatik durumlara karşı Osmanlının fetih metodlarının tatmin edici bir çare  olarak görülmesi Haçlı seferleri ve sonrasında Boşnakların içinde bulundukları durum karşısında Osmanlıları tercih edilir kılmıştır.

Görülüyor ki Bosna  tarihindeki Bogomilliğe dair travmalar tarihi süreçte bir sancı kültürü  oluşturmuş ve bu Osmanlılarla karşılaştığı yerde içine düştüğü kısır döngünden  çıkışı ve rahatlamayı getirmiştir. Hülasa din ve toprak Ortaçağlar’da hayat  üzerindeki derin tesirini Bosna’da Osmanlı fetihlerinde göstermiş gerek dinin  nüfuz gücü gerekse üretim ilişkilerinin belirleyiciliği fatihler ile Boşnaklar  arasında dengenin kısa sürede kurulmasını sağlamıştır

 

Kaynak: http://www.arastirmax.com/system/files/dergiler/175743/makaleler/9/arastrmx_175743_pp_19-35.pdf

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok